Đầu tuần qua, Sony đã gây bất ngờ khi công bố kế hoạch dừng sản xuất đĩa vật lý cho các tựa game PlayStation mới kể từ tháng 1/2028, để chuyển sang mô hình kỹ thuật số (digital) hoàn toàn.

Quyết định này của Sony ngay lập tức vấp phải làn sóng phản đối và bày tỏ sự thất vọng sâu sắc từ nhiều công ty trò chơi, nhà phát hành độc lập, cũng như các tổ chức bảo tồn di sản game.

Một số nhà phát triển, phát hành game đã bày tỏ thái độ, cảm nghĩ như sau:

+ Iam8bit

Iam8bit là đơn vị chuyên sản xuất các phiên bản giới hạn, bộ sưu tập cao cấp cho game vật lý, gần đây nhất là gói Blue Prince Commissary Bundle và bản đặc biệt của Fear the Spotlight cho PS5, với thiết kế bìa và đĩa độc quyền.

Jon Gibson và Amanda White (Đồng sở hữu kiêm Giám đốc sáng tạo) phát biểu:

“Chúng tôi vô cùng thất vọng trước quyết định đình chỉ sản xuất game vật lý vào năm 2028 của Sony. Game vật lý đóng vai trò sống còn đối với việc bảo tồn trò chơi, quyền sở hữu và quyền lựa chọn của người tiêu dùng – những giá trị đã định hướng cho iam8bit kể từ bản phát hành vật lý đầu tiên của chúng tôi vào năm 2016. Cam kết của chúng tôi đối với các giá trị này vẫn không hề thay đổi. Game vật lý muôn năm.“

+ ATARI

Thương hiệu game huyền thoại nổi tiếng với các bản phát hành vật lý đặc biệt; công ty con của họ là Digital Eclipse vừa công bố phiên bản vật lý cao cấp của Barbie Rewind cho PS5 và Nintendo Switch 2 đi kèm búp bê Barbie, ngoài ra còn có các bản đặc biệt của Mighty Morphin Power Rangers: Rita’s Rewind và The Thing: Remastered.

Đại diện ATARI chia sẻ:

“Chúng tôi vẫn cam kết với việc bảo tồn trò chơi và tạo ra các sản phẩm dành cho những người hâm mộ coi việc sưu tầm các phiên bản vật lý là một phần quan trọng trong trải nghiệm chơi game của họ, cùng với các vật phẩm vật lý cho phép họ tôn vinh những tựa game yêu thích của mình.

Chúng tôi nỗ lực làm cho các trò chơi do mình phát triển và phát hành trở nên dễ tiếp cận nhất có thể, bao gồm cả việc phân phối các phiên bản vật lý bất cứ khi nào khả thi. Khi thị trường phát triển, chúng tôi sẽ tiếp tục khám phá những cách mới và hấp dẫn để thỏa mãn nhu cầu của những người sưu tầm.“

+ Silver Lining Interactive

Nhà phát hành có trụ sở tại Manchester, thường xuyên phát hành các phiên bản vật lý sau khi bản kỹ thuật số ra mắt, coi đây là một phần kinh doanh mang lại lợi nhuận cực kỳ cao nhờ thị trường bán lẻ và bán buôn mạnh mẽ.

Trong tuyên bố trên LinkedIn, công ty cho biết họ “rõ ràng là thất vọng trước tin tức này” và nhấn mạnh “vẫn còn một cộng đồng lớn khách hàng ưu tiên cũng như trân trọng các bộ sưu tập game vật lý của họ“, đồng thời nói thêm:

“Chúng tôi đang làm việc với PlayStation để hiểu chính xác quá trình chuyển đổi này sẽ được thực hiện như thế nào và nó có ý nghĩa gì đối với các nhà phát hành độc lập. Trong khi tìm kiếm sự rõ ràng về tương lai, chúng tôi muốn đưa ra sự chắc chắn tuyệt đối về hiện tại: chính sách này sẽ không ảnh hưởng đến thư viện game hiện tại của chúng tôi.


Bối cảnh ngành vẫn đang dần ổn định sau thông báo này, nhưng dù tương lai có ra sao, Silver Lining Interactive vẫn cam kết với cả các đối tác phát triển lẫn người chơi của mình.


Chúng tôi sẽ duy trì phương tiện vật lý miễn là người chơi còn muốn. Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ vào việc mang lại cho cộng đồng quyền lựa chọn ở bất cứ nơi nào khả thi, và sẽ tiếp tục làm việc chăm chỉ để cung cấp các trò chơi ở cả định dạng kỹ thuật số và hộp vật lý, cho dù đó là đĩa, băng game (cartridge), thẻ khóa (key card) hay phiên bản mã-trong-hộp (code-in-box). Đã đến lúc chúng tôi phải đội chiếc ‘mũ sáng tạo’ của mình lên để xem làm thế nào có thể tiếp tục đưa các trò chơi lên định dạng vật lý.“

+ Lost in Cult

Lost in Cult là đơn vị xuất bản sách trò chơi, tập trung vào nghệ thuật chất lượng cao và các phiên bản vật lý cho game indie, đồng thời điều hành một nhãn hiệu chuyên tuyển chọn dành cho các tựa game độc lập có thể chơi ngoại tuyến (offline) trên PS5 và Switch như Paper Trail, The Excavation of Hob’s Barrow, Thank Goodness You’re Here, và Immortality.

Đại diện hãng nhấn mạnh:

“Là một công ty mang sứ mệnh bảo tồn trò chơi điện tử, chúng tôi vô cùng đau buồn trước tin tức gần đây từ Sony PlayStation về việc chấm dứt sản xuất đĩa vật lý từ năm 2028. Chúng tôi đặt mục tiêu làm mọi thứ trong khả năng của mình để bảo tồn trò chơi điện tử một cách tốt nhất có thể và sẽ tiếp tục làm như vậy trong bối cảnh có thể.“

+ Limited Run Games

Limited Run Games là công ty chuyên hợp tác với các nhà phát triển để tạo ra các phiên bản sưu tầm vật lý và vật phẩm lưu niệm, bản phát hành mới nhất của họ là Tomb Raider: Definitive Edition cho Switch 2, đi kèm các vật phẩm vật lý, đĩa CD nhạc nền và hộp thép steelbook.

Đơn vị này đăng tải trên website:

“Quyết định chuyển dịch hoàn toàn sang kỹ thuật số của Sony đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên, và chúng tôi hiểu tại sao bài toán kinh tế lại chỉ ra hướng đi đó cho một chủ sở hữu nền tảng ở quy mô như vậy.

Chúng tôi đã dành một thập kỷ, sát cánh cùng những người hâm mộ và những nhà sưu tầm – những người đã giữ cho ngọn lửa này rực cháy từ lâu trước khi có chúng tôi – để chứng minh rằng mọi người vẫn muốn cầm trên tay trò chơi của họ, muốn sở hữu chúng hoàn toàn và giữ chúng trên kệ mãi mãi. Chúng tôi cũng sẽ không giảm nhịp độ này.“

+ Strictly Limited

Strictly Limited, nhà phát hành chuyên sản xuất các phiên bản vật lý tiêu chuẩn, cao cấp và phiên bản sưu tầm cho các tựa game kỹ thuật số trên nhiều nền tảng khác nhau.

Sascha Hoffmann-Nowak (Trưởng bộ phận kinh doanh) nhận định các phiên bản vật lý:

“…rất phù hợp khi liên quan đến việc đảm bảo quyền sở hữu của người chơi và bảo tồn trò chơi điện tử như một phần di sản văn hóa của chúng ta. Chúng tôi sẽ tiếp tục phát hành các trò chơi PS5 vật lý miễn là điều đó còn có thể và sẽ tiếp tục xuất bản các phiên bản vật lý của các trò chơi, bất kể chúng xuất hiện trên nền tảng nào, ngay cả khi các nền tảng đó phát triển đổi mới.


Chúng tôi đã có sẵn một cách tiếp cận khác đối với các phiên bản vật lý dành cho những đợt phát hành như vậy.“

+ Video Game History Foundation

Video Game History Foundation, tổ chức phi lợi nhuận chuyên lưu trữ, bảo tồn và truyền bá lịch sử của ngành công nghiệp trò chơi điện tử.

Frank Cifaldi (Giám đốc tổ chức) phân tích dưới góc độ lưu trữ chuyên nghiệp:

“Từ góc độ của các nhà bảo tồn chuyên nghiệp, điều này không có tác động lớn như bạn nghĩ. Thực tế là phần lớn các trò chơi điện tử được sản xuất trong hai thập kỷ qua không được tạo ra cho các hệ máy console gia đình chuyên dụng, chưa nói đến việc được ép vào các phương tiện vật lý. Và ngay cả khi chúng được phát hành trên phương tiện vật lý, một bản vá kỹ thuật số trong ngày đầu tiên (day-one patch) gần như là chắc chắn, có nghĩa là mặc dù đĩa đang bảo tồn dữ liệu theo cách có thể tiếp cận được, nhưng nó có thể không đại diện cho trò chơi mà mọi người thực sự đã chơi.


Điều tiếp tục làm chúng tôi bối rối là ngành công nghiệp này kỳ vọng các tổ chức như của chúng tôi sẽ làm gì với điều đó. Nếu các chủ sở hữu nền tảng quyết định loại bỏ phương tiện vật lý và các cửa hàng kỹ thuật số cũ hơn, thì chúng tôi cũng muốn thấy các nhóm thương mại như Hiệp hội Phần mềm Giải trí (ESA) đưa ra các giải pháp có ý nghĩa để các kho lưu trữ và bảo tàng có thể bảo tồn nội dung thuần kỹ thuật số một cách hợp pháp và giúp nó có thể tiếp cận được cho mục đích nghiên cứu.


Mọi người đều đồng ý đây là một “vấn đề nghiêm trọng”, nhưng ESA đã liên tục phản đối nỗ lực của các tổ chức di sản văn hóa nhằm cải cách luật bảo vệ bản quyền kỹ thuật số, để giúp công việc này dễ dàng hơn. Ngành công nghiệp cần phải ngồi vào bàn đàm phán một cách nghiêm túc về vấn đề này, bởi vì việc yêu cầu các bảo tàng tải xuống một bản sao của Grand Theft Auto 6 và hy vọng rằng nó sẽ chạy được trong 50 năm nữa không phải là một giải pháp bảo tồn.“

Bên cạnh việc “khai tử” đĩa vật lý vào năm 2028, Sony cũng xác nhận sẽ chính thức đóng cửa hoàn toàn cửa hàng trực tuyến PlayStation Store trên các hệ máy PS3 và PS Vita vào tháng 7/2027, đồng nghĩa với việc người dùng sẽ không thể mua thêm bất kỳ nội dung mới nào sau thời điểm này.